Onderzoek

Wij zetten ons in voor wandelen als vorm voor behandelen. De resultaten van vier jaar onderzoek naar de Nationale Diabetes Challenge (NDC) laten de positieve effecten zien van samen wandelen en werken aan gezondheid en gedrag. Deze resultaten leidden ertoe dat de NDC door het RIVM is erkend als goed onderbouwde beweeginterventie. Lees hier meer over deze erkenning…

Hieronder geven we een overzicht van de afgelopen onderzoeken omtrent de NDC. Meer weten of heb je een vraag? Stuur een mail naar Hannah Regeer via hannah@bvdgf.org. Hannah voert promotieonderzoek uit naar de NDC.

Enkele resultaten uitgelicht:

Wat levert de NDC op voor de deelnemers?

In samenwerking met het Leids Universitair Medisch Centrum, het Isala ziekenhuis, het Diabetes Fonds, en TNO, doet de Bas van de Goor Foundation elk jaar uitgebreid onderzoek naar de effecten van de NDC op de deelnemers. Hierbij wordt gekeken naar de effecten van het wandelen op het gedrag en de psychische en somatische gezondheid van mensen met diabetes type 2. De resultaten laten het volgende zien:

  • De lichamelijke gezondheid verbetert: Deelnemers laten een significante afname in gewicht en BMI zien na deelname aan de NDC. Daarnaast zien we een verbetering in de bloedsuikerregulatie bij mensen die aan de start van de interventie een ontregelde bloedsuikerregulatie hadden (een HbA1c hoger dan 53 mmol/mol). 
  • De kwaliteit van leven verbetert: Alle deelnemers laten een duidelijke verbetering in het emotioneel welbevinden zien na deelname aan de NDC. Deelnemers met een verminderd welbevinden aan de start van de interventie laten een grotere verbetering zien. 22.7% van de deelnemers in 2017 had aan de start van de NDC een indicatie voor het bestaan van depressieve klachten. Hiervan verbeterde 57.6% naar een goed psychisch welbevinden na de NDC. Deze resultaten wijzen erop dat een simpele wandelinterventie als de NDC de negatieve impact van T2DM op de kwaliteit van leven en het risico op het ontwikkelen van een depressie kan verminderen.

  • Deelnemers ervaren veel sociale steun: De NDC laat een positief effect zien op het sociale leven van de deelnemers. Het lopen in een groep bracht veel plezier met zich mee, wat het sporten aangenamer maakte. Daarnaast zorgde het lopen in de groep voor een grotere betrokkenheid van de deelnemers, waardoor het gemakkelijker werd om de 20 weken af te ronden. Het hebben van plezierige sociale interacties en ondersteuning tijdens de wandelingen veranderde eerdere negatieve associaties met lichamelijke beweging, en moedigde verdere (sociale) wandelactiviteiten aan buiten de formele wekelijkse bijeenkomst. 

  • Deelnemers worden geactiveerd: Verder laten de deelnemers een hogere mate van patiënt activatie zijn na deelname aan de NDC. Hogere scores op patiënt activatie weerspiegelen meer gevoel voor competentie en zelfcontrole binnen het management van de ziekte en zorg. Eerder onderzoek heeft aangetoond dat een hoger activeringsniveau geassocieerd is aan een betere bloedglucoseregulatie en een lagere kans op ziekenhuisopnames bij mensen met T2DM. Interventies gericht op het verhogen van de activering van patiënten zouden de gezondheidsstatus van mensen met T2DM kunnen verbeteren. Het onderzoek naar de NDC toont aan dat deze interventie mensen met T2DM kan helpen bij het vergroten van kennis, vaardigheden, en het vertrouwen in de eigen zelfmanagement, wat op zijn beurt de bloedglucoseregulatie zou kunnen verbeteren.
  • Deelnemers gaan meer bewegen: Zowel in 2016 als 2017 is er een significante toename in het gemiddeld aantal stappen dat per dag gezet werd gedurende de NDC (respectievelijk, een gemiddelde toename van ongeveer 4.500 en 3.700 stappen), waarbij na de interventie ongeveer 9000 stappen per dag gezet worden door de deelnemers.

Hoe beoordelen NDC deelnemers en organisatoren de interventie? 

Ieder jaar wordt de NDC uitgebreid geëvalueerd door de deelnemers en organisatoren van de interventie. Onderstaand een greep uit de resultaten uit het evaluatie onderzoek uit 2016:

  • De interventie voldeed voor 86.4% van de deelnemers en 95.5% van de organisatoren aan hun verwachtingen.
  • Het merendeel van de organisatoren vindt de interventie goed uitvoerbaar en zou de interventie nog een keer willen organiseren. Hoewel het voor sommige organisatoren een intensief proces was, gaven de meeste aan dat het meewandelen hun veel energie gaf en zagen zij de relevantie van de NDC voor hun deelnemers.
  • In totaal vond 79,6% van de zorgverleners de werklast tijdens de implementatiefase (de wandelingen) gemiddeld tot helemaal niet belastend. Het samenwerken met andere professionals lijkt een belangrijke voorwaarde voor de uitvoer van de interventie. De organisatoren die de interventie als belastend ervaarden waren over het algemeen ook degene die moeite hadden om samenwerkingspartners te vinden. Hierdoor moesten zij (een groot deel van) de NDC alleen organiseren. Hoewel ze het leuk vonden om met de groep mee te lopen, legden ze uit dat ze het prettiger en minder veeleisend zouden vinden als ze samen met andere professionals konden werken en zo de taken konden verdelen, vooral omdat hun uren niet werden gecompenseerd.
  • De belangrijkste succesfactoren van de NDC waren het meewandelen van de zorgverleners tijdens de interventie en het wandelen in groepsverband. Het meewandelen van zorgverleners zorgt voor een veilig gevoel en geeft de deelnemers meer zelfvertrouwen. Daarnaast biedt het de deelnemers de mogelijkheid om vragen te stellen over hun gezondheid of ziekte.

Lees hier de volledige rapportage van het onderzoek: Rapportage NDC Resultaten_T2DM 2017 - NE - Def. Of bekijk het gepubliceerd artikel.

Hoe helpt de NDC om mensen in beweging te brengen?

In samenwerking met het Leids Universitair Medisch Centrum, het Isala ziekenhuis en het Diabetes Fonds is er onderzoek gedaan naar het onderliggende werkingsmechanisme van de NDC. 

Uit interviews met deelnemers met diabetes type 2 komen verschillende belemmerende factoren naar voren die van invloed zijn geweest op het beweeggedrag van de NDC deelnemers vóórdat zij deelnamen aan de beweeginterventie:

  • Motivatie om te bewegen;
  • Het vertrouwen in het eigen lichaam en de capaciteit om het gedrag vol te houden;
  • Kennis over het belang en de uitvoering van beweging;
  • De beschikbaarheid ban professionele begeleiding en iemand om samen mee te bewegen;
  • Gebrek aan financiële ruimte;
  • Het hebben van weinig tijd of andere prioriteiten.

De NDC speelt in op deze beweegbelemmeringen en helpt deelnemers toch de eerste stap te zetten:

  • Het wekelijks samen wandelen onder begeleiding van professionals biedt de deelnemers een veilige opstap naar bewegen, waarna zij meer vertrouwen in zichzelf en eigen lichaam krijgen;
  • Daarnaast vergroot deelname aan de NDC het vertrouwen in het uitvoeren en volhouden van lichamelijke beweging. Tijdens de NDC krijgen de deelnemers de mogelijkheid een positieve ervaring op te doen met het uitvoeren en volhouden van lichamelijke beweging in groepsverband. Een doel helpt om het gedrag vol te houden en het geeft extra veel voldoening als de deelnemers over de finish komen en hun medaille ontvangen op het afsluitende NDC Festival. Het behalen van een doel vergroot het vertrouwen in de eigen capaciteit om het gedrag vol te houden.
  • Ook vergroten deelnemers hun kennis over beweging en diabetes. Door mee te doen met de NDC krijgen de deelnemers de mogelijkheid te ervaren wat voor invloed wandelen kan hebben op hun gezondheid. Daarnaast kunnen de zorg- en sportprofessionals informatie geven over diabetes, medicatie, leefstijl, en beweging. De huisarts of praktijkondersteuner is voor veel mensen met diabetes type 2 een betrouwbare informatiebron over gezondheid en diabetes. Deelnemers gaven aan dat het hen heel erg motiveerde dat hun eigen zorgverlener hen uitnodigde om samen met hen te gaan wandelen. 
  • Tot slot geeft de NDC deelnemers de mogelijkheid om met andere mensen met diabetes type 2 in contact te komen. Dit zorgt er niet alleen voor dat ze ervaringen over het hebben van deze ziekte kunnen uitwisselen, maar het geeft ook een veilig gevoel; er lopen veel andere mensen mee tijdens de wandelingen die weten wat diabetes type 2 inhoudt en die het begrijpen als het even niet goed gaat. Daarnaast geven de deelnemers aan dat zij echt het gevoel hebben bij een groep te horen. Ze zijn samen de uitdaging aangegaan om 20 weken lang op een vast moment in de week te wandelen, wat zorgt voor commitment.


Wat is de maatschappelijke waarde van de NDC?
In 2019 is er in samenwerking met ZelfzorgOndersteund!, Vital Innovators en alle Haagse stakeholders een Social Return on Investment (SROI) uitgevoerd voor de regionale aanpak van de NDC in Den Haag. Uit deze SROI blijkt dat iedere geïnvesteerde euro een maatschappelijke waarde van €5,40 creëert over 5 jaar. Deze toename komt vooral tot uiting in:

  • Toename kwaliteit van leven (deelnemer) – een gemiddelde waarde van €950 per deelnemer per jaar.
  • Minder kosten Zvw (zorgverzekeraar) – een gemiddelde waarde van €291 per deelnemer per jaar.
  • Minder langdurig verzuim (werkgever) – een gemiddelde waarde van €198 per deelnemer per jaar.

Lees hier meer over de SROI...

Gepubliceerde artikelen:

Regeer H, Huisman SD, van Empelen P, Flim J, Bilo HJG. Improving physical activity within diabetes care: Preliminary effects and feasibility of a national low-intensity group-based walking intervention among people with type 2 diabetes mellitus. Lifestyle Med. 2020;e10. [HR1] 

Goor, B van de, Flim, J., Seegers, P. 2016 – Analyse en resultaten onderzoek Nationale Diabetes Challenge;

M. Stuij et al 2019 - Stepping outside the consultation room. On nurse–patient relationships and nursing responsibilities during a type 2 diabetes walking project.